e-mail: rb.schou@beck-liner.com

Kościół katolicki na Bornholmie:  obecnie istnieje tylko jedny
Kościół Różańcowy w Aakirkeby:
Adres: Gregersgade 12
Tel: +45 56 95 08 55
Msze (po duńsku lub po niemiecku): w niedziele, godz. 10.00

Obowiązujące w EU przepisy celne  dotyczące wwozu alkoholu i wyrobów tytoniowych z nowych państw członkowskich (na rok 2005):
Bez cła można wwieźć na 1 osobę w wieku powyżej 16 lat:
10 l wyrobów alkoholowych powyżej 22 % alkoholu,
20 l mocnego (do 22 % alkoholu) wina,
90 l wina stołowego (z czego jedynie do 60 l może być typu wina musującego, jak np. szampan),
110 l piwa,
200 szt. papierosów (na wwóz wyrobów tytoniowych z Polski obowiązują przepisy okresu przejściowego)

Godziny otwarcia sklepów:
Dni powszednie: 9-17.30 (w Rønne i Nexø sklepy spożywcze otwarte są  w godz. 9.00- 19.00, Netto i Kvickly w Rønne 9.00-20.00).
W Gudhjem, Østerlars, Østermarie i Snogebæk sklepy sieci Brugsen są otwarte codziennie do godz. 18.
Soboty: 9-13 (w Rønne i Nexø sklepy spożywcze otwarte są do 16.00, Netto i Kvickly do 17)
Niedziele: Kvickly w Rønne i Nexø 10-16 oraz Netto w Allinge i Nexø 9 -16.
W niedziele otwarte są również piekarnie (do ok. 15).
Ponadto w miejscowościach turystycznych kioski z mniejszym asortymentem artykułów spożywczych są dłużej otwarte w soboty i niedziele.
Mniejsze sklepiki z napojami i art. spożywczymi na większości stacji benzynowych - otwarte do godz. 20, a do godz. 22 w Rønne.

Waluta:
Walutą jest duńska korona (DKK), która dzieli się na 100 øre. W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 1000, 500, 200, 100 i 50 DKK, oraz monety o wartościach 20, 10, 5, 2 i 1 DKK (te trzy ostatnie z charakterystyczną dziurką) oraz 50 i 25 øre.
Uwaga: ceny w sklepach są przy płaceniu zaokrąglane do najbliższego 25 øre.
Dania (poza Szwecją i UK) zachowała jeszcze swą narodową walutę, lecz również Euro jest bez problemu  wymienialne w duńskich bankach i większości sklepów (lecz po dużo gorszym kursie) .

Orientacyjne kursy walut /maj 2005/
1 DKK  to około 0,57 PLN                                       
1 USD  to ok. 5,89 DKK                                          
1 Euro  to ok. 7,44 DKK                                             
1 PLN to ok. 1,77 DKK

Wymiana pieniędzy:
Banki są otwarte w dni powszednie w godz. 9.30-16 (w Rønne  w czwartki do godz.18), za wymianę pobierana jest każdorazowo opłata 35 DKK. Istnieje wiele bankomatów na większość kart kredytowych, którymi można też płacić w większych sklepach i restauracjach oraz na większości  stacji benzynowych  (każdorazowe jej użycie kosztuje 30 DKK). Wielu przybyłych uważa, że kursy wymiany w polskich kantorach są korzystniejsze od kursu duńskich banków.
Turyści przybyli katamaranem  do Nexø mogą dokonać wymiany po korzystnym kursie w Torvets Kiosk  w porcie w Nexø.

Telefony:
Na Bornholmie, podobnie jak w całej Danii, istnieje bardzo wiele automatów telefonicznych, na monety  oraz na karty telefoniczne- telefonkort (do nabycia w większości kiosków, sklepów itd). Numer kierunkowy do Polski to 0048. Wykręcając numer kierunkowy do polskich miejscowości, pomijamy (0), czyli np. do Warszawy: 004822xxxxx (wszystkie cyfry wykręcać należy jednym ciągiem).
UWAGA! Automaty telefoniczne nie zwracają wrzuconych monet w razie nieuzyskanego połączenia, dlatego dzwoniąc  radzimy zaczynać od najmniejszych nominałów.

Woda pitna:
Woda z bornholmskich kranów jest tak czysta, że nadaje się do bezpośredniego picia, bez uprzedniego przegotowania.

Orientacyjne ceny podstawowych artykułów spożywczych na Bornholmie w r.2005:
Dania jest krajem dosc drogim. Oto przykładowe ceny:
1 l mleka ok. 7-9  DKK
1 l jogurtu naturalnego ok. 10-12 DKK
1 l jogurtu owocowego ok. 12-15 DKK
1 kg chleba (różne rodzaje)  ok.14 -30 DKK (najdrożej w prywatnej piekarni, lecz tam również najwyższa jakość)
1 piwo (butelka) 0, 33 l  - ok. 2,5 -7 DKK
1 piwo (puszka 0,33 l ) - ok. 3-8 DKK
1 piwo (puszka 0,5 l)  7-10 DKK
1- 1,5 l soku pomarańczowego lub jabłkowego - ok. 7-18 DKK
1 l wody mineralnej niegazowanej – ok. 4-8 DKK
1 l wody mineralnej gazowanej – ok. 10-15 DKK
0,5 wody mineralnej – od ok. 3,50-7 DKK
250 g masła (lub margaryny stołowej) ok .13-15 DKK
10 szt. jaj 15-20 DKK
1 kg sera żółtego 80-120 DKK
szynka (wędlina, paczkowana) 100 g 10-17 DKK
20 szt. herbaty w torebkach 10- 20 DKK
kawa czarna rozpuszczalna 200 g  30-70 DK
1 kg kurczaka mrożonego 20-28 DKK
1 kg filetów z kurczaka lub indyka 40-90 DKK
1 kg dorsza mrożonego 70-80 DKK
1 kg świeżo wędzonej ryby (śledź, makrela) z wędzarni ok. 80-100 DKK
150 g mrożonych krewetek grenlandzkich - ok. 15-25 DKK
1 kg ziemniaków 3-5 DKK
1 kg marchwi 6-9 DKK
1 kg cebuli 5-10 DKK
0,5 kg pieczarek świeżych –ok. 10-15 DKK
mrożonki warzywne - ok. 10-20 DKK/kg
1 kg mięsa mielonego (różne rodzaje) 30-60 DKK
1 kg wieprzowiny (schab) 90-120 DKK
1 kg wołowiny (polędwica) 160-180 DKK
0,5 l lodów od ok. 20 DKK
Owoce sprzedawane są na ogół na sztuki, podobnie jak np. pomidory, kalafiory, pory - cena za sztukę ok. 2-4 DKK.
UWAGA!!!Różnice w podanych cenach zależą od rodzaju sklepu i towaru, ew. sprzedaży promocyjnej itd.
Ceny bywają często niższe od powyżej podanych przy zakupie kilku opakowań tego samego produktu.

Dunski system kaucji za butelki i puszki aluminiowe:
Cena kaucji (2005) za butelki szklane i plastikowe jest przy zakupie doliczana do ceny napojów -  za 0,33 l = 1 DKK, plastikowe butelki 0,5 l = 1,50 DKK i 1,5 l  = 2,50 DKK. Puste butelki można bez problemu zwrócić w sklepach, z których większość (Netto, Kvickly, Brugsen i SuperBest) posiada automaty do ich przyjmowania. Kwitek wypisywany jest przez automat, a pieniądze wypłacane w kasie.
UWAGA !!! Nie wszystkie butelki po wodzie mineralnej są zwrotne. Dotyczy to również butelek po winach i wódkach.

Od września 2002 wprowadzony został w Danii system sprzedaży napojów w puszkach aluminiowych. Kaucja za nie jest automatycznie wliczana - podobnie jak przy sprzedaży napojów butelkowanych - w cenę napoju i wynosi 1 DKK. 
Jest wypisywana w formie kwitu w automatach do przyjmowania butelek w większych sklepach (Netto, Kvickly, SuperBrugsen i SuperBest) i wypłacana w kasie. Mniejsze sklepy przyjmują zwroty puszek i butelek manualnie.
UWAGA!!!! Dotyczy to jedynie puszek zakupionych w samej Danii (nie na promach), czyli oznaczonych tekstem "Pant A".

Ułatwienia dla osób niepełnosprawnych
Bornholm jest miejscem przyjaznym dla osób niepełnosprawnych.
Niewiele jest tutaj barier architektonicznych –  np. krawężniki przy przejściach dla pieszych są niziutkie, drzwi do sklepów, banków, urzędu pocztowego itp. automatyczne otwierane, a budowle piętrowe, na przykład Centrum Handlowe Snellemark w Rønne i Muzeum Sztuki w Rø wyposażono w windy.
Autobusy miejskie w Rønne to pojazdy niskopodłogowe, autobusy kursujące po wyspie niestety nie. Kierowca autobusu jest zobowiązany do udzielenia pomocy przy wstawianiu  i wystawianiu wózka, podobnie jak kierowcy taksówek.
Na plaży w Balka zbudowano kilka lat temu drewniany chodnik umożliwiąjący "dojazd" do samej wody z wózkami dziecięcymi bądź inwalidzkimi. 
Wiele ścieżek rowerowych jest wyasfaltowanych, co ułatwia poruszanie się po nich również osobom mniej sprawnym.
Także większość hoteli dba o swoich gości, budując łatwe do pokonania podjazdy minimalizując przeszkody w poruszaniu się po terenie hotelowym.

Leczenie
Wedlug informacji z Ambasady RP w Kopenhadze:
(http://www.ambpol.dk/konsul/polak_w_ue.htm)
’’ Osoby, opłacające składki na NFZ, podróżujące po krajach Unii Europejskiej, mają prawo do skorzystania z opieki medycznej w ramach ubezpieczenia. Udając się do lekarza poza granicami kraju należy posiadać dokument potwierdzający fakt ubezpieczenia (rolę tę pełnią w UE formularze serii E-100).
W przypadku wyjazdu turystycznego jest to druk E-111 ; przed wyjazdem należy potwierdzić prawo do ubezpieczenia w oddziale NFZ. W Danii, Holandii, Hiszpanii, Finlandii, Norwegii i Szwecji zaświadczenie pokazuje się bezpośrednio w placówce medycznej.....
.... UWAGA: Dokument E-111 nie zapewnia uprawnienia do świadczeń, jeśli celem podróży jest uzyskanie świadczeń medycznych za granicą.’’

Handel wędrowny - domokrążcy
Duńskie media podają od kilka lat wiadomości o stosunkowo wielu przypadkach polskich domokrążców w Danii, w tym na Bornholmie. Chodzi o sprzedaż np. rysunków i szkiców osobom prywatnym poprzez bezpośrednie wizyty w domach.
Przypominamy raz jeszcze, że sprzedaż tego typu jest sprzeczna z duńskim prawem i grozi zatrzymaniem przez policję  oraz karą wysokiej grzywny za przekroczenie obowiazujących w Danii przepisów.

Orientacyjne ceny niektórych usług:

 1. Noclegi na prywatnych polach campingowych
   /bardzo niski standard/:
   1 osoba/noc - 15 DKK

 2. Orientacyjne ceny w schroniskach:
     1 osoba/noc – ok. 120 DKK

 3. Ceny za wynajem roweru:
        1 osoba/dzień -  ok. 65 DKK
        1 osoba/tydzień – ok. 290 DKK
      przyczepa rowerowa – ok. 85 DKK/dzień, ok.350 DKK/tydz.