|
| |
|
Bornholm
z racji swego położenia, zachował po dziś
dzień wiele śladów
dawnych kultur. Wyspa stanowi od kilku stuleci przedmiot zainteresowania
archeologów, zarówno z Danii, całej
Skandynawii oraz z większości
krajów wokół
Morza Bałtyckiego,
w tym również z Polski. Corocznie przeprowadzanych jest tu wiele
archeologicznych prac wykopaliskowych, których wyniki dostarczają cennych
informacji o historii i kulturze tego regionu, a także o wpływach innych
kultur. Poza naukowcami, bardzo aktywną grupą badawczą na Bornholmie są
lokalni archeolodzy-amatorzy.
Dzięki
ich nieocenionej pomocy udało
się dokonać wielu
spektakularnych odkryć.
Na
Bornholmie należącym, podobnie jak cała Dania i płd. Szwecja, do kręgu
kultur nordyjskich (germańskich),
pozostało wiele śladów
z tego okresu.
Ryty
naskalne
| Bornholm jest największym w całej
Danii skupiskiem rytów naskalnych. Umożliwiła to m.in. budowa
geologiczna wyspy, a także odległość do Półwyspu Skandynawskiego, do
którego jest stąd znacznie bliżej niż z pozostałych regionów Danii,
a więc i wpływy kulturowe były tu silniejsze. |
Foto: Muzeum Bornholmu |
W
ramach ogólnoskandynawskiego
projektu RANE (przy wpółudziale Unii Europejskiej) zakończono
w tym roku żmudną
dokumentację rytów naskalnych w Europie Płn., a w tym na Bornholmie i w
Skanii w płd. części Szwecji.
Ryty
naskalne, liczące sobie ponad 3.000 lat to wyciosane w skałach
przedstawienia - najczęściej - okrętów i symboli słońca,
które najprawdopodobniej, zgodnie z ówczesnymi wierzeniami, miały
znaczenie kultowe.
Występują
na północnej, skalistej części wyspy. Madsebakke (okolice
Allinge-Sandvig) – to największe w Danii stanowisko z rytami naskalnymi.
Niektóre z nich są prawie niewidoczne, dlatego też w ramach wspomnianego
wyżej projektu RANE, wyżłobienia zaznaczone zostały czerwoną i białą
farbą. Z tego względu wiele osób bierze je mylnie za rysunki naskalne.
Link
do strony projektu RANE po duńsku
zawierającej
wiele ciekawych zdjęć
rytów
naskalnych
Guldgubber
| Guldgubber to figurki wykonane z
cieniutkiej złotej blaszki, ważące przeciętnie ok. 0,1 g. Występują
w całej Skandynawii Płn. Tłoczono je przy pomocy specjalnej patrycy
(rodzaju stempla). Na Bornholmie już w końcu XVIII w. znaleziono
pierwsze pojedyńcze figurki tego rodzaju. Jednak dopiero podczas
rozległych prac wykopaliskowych w latach 1986-87 w miejscowości Sorte
Muld k/Ibsker wydobyto ponad 2.300 figurek, pochodzących z 550-600 roku
p.n.e. |
Foto: Muzeum Bornholmu |
Motyw
najczęściej
występujący
na figurkach to dostojny, bogato odziany mężczyzna z długą laską,
przypominajacą berło królewskie. Znaleziono także
figurki przedstawiające kobietę i obejmujące
się pary oraz kilka z motywami zwierzęcymi.
Figurki
pełniły prawdopodobnie funkcję
ofiarną a nie środka
płatniczego lub biżuterii ozdobnej, ponieważ
blaszka jest zbyt cienka i łamliwa.
Do
dziś
znaleziono w całej Danii ponad 2.500 złotych figurek i przeważająca ich
część
pochodzi z Bornholmu. Ten imponujacy zbiór, największy w całej
Skandynawii, można obejrzeć w
Muzeum Bornholmu w Rønne.
Więcej
o Guldgubber
(strona
po angielsku):
Kamienie runiczne
(okres
panowania Wikingów, do ok.X w.) - wzniesione na ku czci ważnych wodzów bądź
poległych wojowników z inskrypcjami w piśmie runicznym używanym głównie
przez plemiona płn. germańskie. Kamienie pełniły początkowo funkcje
sakralne, potem informacyjne. W całej Danii zachowało się ich najwięcej
na Bornholmie, ponad 40 sztuk. Ciekawą cechą bornholmskich kamieni
runicznych jest to, że - w przeciwieństwie do pogańskich kamieni
runicznych w pozostałej Danii - zawierają one treści chrzescijańskie, np.
kamień przed kościołem-rotundą w Østerlars z inskrypcją chrześcijańskiego
krzyża. |
|
